Postgereformeerd

Meester, we weten dat u oprecht bent en dat u zich aan niemand iets gelegen laat liggen. U kijkt niemand naar de ogen, maar geeft in alle oprechtheid onderricht over de weg van God. Is het toegestaan belasting te betalen aan de keizer of niet? Moeten we betalen of niet?’Maar omdat hij hun huichelarij doorzag, antwoordde hij: ‘Waarom stelt u me op de proef? Laat me eens een geldstuk zien.’ Ze gaven hem een munt en hij vroeg hun: ‘Van wie is dit een afbeelding en van wie is het opschrift?’ ‘Van de keizer,’ antwoordden ze. Toen zei Jezus tegen hen: ‘Geef wat van de keizer is aan de keizer, en geef aan God wat God toebehoort.’ En ze waren met stomheid geslagen.

“Is de MKBA waar de PVV om vraagt nu geoorloofd of niet?” Is een MKBA in het algemeen geoorloofd of niet? Een MKBA is eigenlijk een altaar voor de mammon. We leggen leggen alles op het altaar en verbranden in aanbidding voor de schaarste. Of anders gezegd, we monetariseren alles in het streven naar winst maximalisatie.

Maar eerlijk gezegd weet ik geen andere manier, de afgod, de drijvende kracht achter onze maatschappij is de economie;  Zelfs Fairtrade en Ekokeur weten dat. Ook zij gebruiken de economische wetmatigheden die gebaseerd zijn op schaarste om een markt voor hun producten te scheppen. In hun geval producten die binnen het economische systeem meer ruimte geven voor gerechtigheid. Maar ook hier is gerechtigheid gemonetariseerd:  50 cent per pakje hagelslag. Is dat fout? Is het aan ons om het economisch systeem te destabiliseren of ineen te laten storten? Zoals ik twee week geleden op een T-shirt zag: “Erase the empire”?

Dezelfde vraag werd aan Jezus gesteld: dezelfde keuze uit twee kwaden. Jezus reageert op zijn geheel eigen wijze: Hij accepteert de vraag niet. Hij ontkent dat Zijn Koninkrijk van dezelfde orde is als de nationalistische droom van de Joden of het Romeinse keizerrijk.  Zowel de Joodse droom als het Romeinse rijk hebben geen hoop en geen toekomst. Het zijn verhalen die functioneren in een gebroken wereld, rammelende vertellingen vol dood en verderf. Ik twijfel nogal aan alle grote verhalen die de wereld beter willen maken, te vaak wordt de ene utopie ingewisseld voor de andere, de ene tiran vervangen door de andere. Ook Koning Jezus en Gods Koninkrijk hebben de neiging om in mensenhanden te vallen en dan wordt Jezus een satan en het Koninkrijk een hel. Volgens mij hebben we nauwelijks in de gaten hoe zo’n grote klootzakken we zelf zijn, die verrot we zelf zijn. Calvijn noemde het misschien wel totale verdorvenheid: We moeten gewoon accepteren dat het verlichtingsideaal van continue vooruitgang een grote leugen is. Erg veel christenen die ik hoor spreken over het Koninkrijk van God hoor ik in feite religieuze woorden geven aan hun eigen vooruitgangs idool: Als we allemaal goed doen(woorden, werken en wonderen!) dan zal het beter worden! Maar als de vooruitgang een leugen is dan  moeten we ook accepteren dat het Koninkrijk nooit in onze handen kan vallen zonder een hel te worden. Dat is voor mij ook een les uit deze woorden van Jezus; Zowel niet de Joodse droom als niet het Romeinse rijk. En volgens mij heeft Boele hierin een goed punt te pakken: Het Koninkrijk ontglipt je steeds weer, en dat is goed.

OK da’s mooi, welk systeem dan ook, het is rot, totaal verrot en zal nooit leiden tot het Koninkrijk van God, het zal nooit leiden tot herstel van Hemel en aarde. Dat geeft een stukje ontspanning én erg veel ruimte voor een eenvoudige en pragmatische insteek. Wij kunnen weinig meer dan kleine tekens van het Koninkrijk uitsnijden in onze wereld, tekens van hoop: iconen van de Eeuwige.

Maar dan zijn we er nog niet. Met de MKBA die ik deed konden we een afweging maken tussen belangen van de natuur, agrarische sector, gezondheid en leefbaarheid van het platteland.  Een afweging die breder was dan een puur economische. Boeren, burgers, natuurbeschermers en ambtenaren zaten om tafel en konden een gesprek voeren over hun droom voor Nederland in een aantal jaren, wat vinden we echt belangrijk? En zo kon de MKBA, het altaar van de mammon, nuttig ingezet worden. Vooral omdat we expliciet maakten dat een MKBA een altaar van de mammon is: Als je het Beest een naam geeft kun je het erover hebben. Zo konden we een miniscuul icoontje van het Koninkrijk laten zien, juist omdat het beest op het altaar lag te spartelen.

Gister stond in de telegraaf én Elsevier een artikel over de kosten van de allochtonen. De teneur is duidelijk: Mensen worden versimpeld tot economische eenheiden en vervolgens opgeofferd aan de macht van de afgunstige publieke opinie. Dit het logische gevolg is van de PVV die in de tweede kamer om een MKBA vraagt. Vanwege de politieke lading vindt ik het moreel laakbaar dat de PVV dit wil, verder is het des te erger omdat het PVV van haar democratisch recht gebruik maakt om dit af te dwingen. Als de tweede kamer iets vraagt dan MOET de regering antwoorden, een zeer kostbaar principe in een democratische rechtsstaat.  Nu de PVV dit heeft gevraagd lijkt het me goed om massief hierop in te gaan. Geen angsthazerij, geen vertraging maar met open vizier Geert door z’n blonde haren kroelen. Zo’n MKBA kost snel een half miljoen euro als het niet meer is. Vertel dit, wees open en ga het gesprek aan over alle aannames en rekenfactoren. Als we nu de angsthaas spelen dan wordt deze MKBA een altaar van de mammon, als we het spel goed spelen wordt het een vreugde feest. Een feest om een groot vuur, aan het spit hangt dan het varken (de monetarisering van de allochtoon)  en daarom heen bouwen we een groot multiculti feest.  Een herdenking dat te veel allochtonen buiten de poorten van NL zijn gekrepeerd, een feest om iedere vreemdeling die welkom is en een gebed om gerechtigheid en de hoop daarop.

De PVV heeft weer eens iets nieuws voor de komkommertijd verzonnen: “Kabinet mogen we de rekening van de allochtonen aub?”. De PVV wil een MKBA zien, een maatschappelijke kosten-baten analyse.

Leuk speeltje zo’n MKBA, zelf heb ik ooit eens leiding gegeven aan het schrijven van zo’n ding. Het ging over ammoniak emissies in verband met nieuwe Europese regelgeving in 2020. (Het ding is al weer helemaal verouderd dankzij de economische crisis maar dat ter zijde. )

Een MKBA is een vreemd instrument, je doet een heleboel aannames (= gezond verstand plus fantasie met een schuine blik op wetenschappelijke gegevens) en dan stop je dat allemaal in een  rekenmodelletje en dan komt er een getal uit. Wat zegt dat getal? helemaal niks! Je hebt de complexe en gore werkelijkheid platgeslagen tot een rekenformule en daarvan zeg je dan “het zo is!”.

Die aannames doe je naar eer en geweten: Je luistert naar het maatschappelijke middenveld, je luistert naar wetenschappers en vervolgens neem je een besluit en zet je de rekenmeesters aan het werk. MKBA’s worden voor allerlei doelen gemaakt: Betuwelijn, basis verzekering, kustverdediging, natuurbehoud, bomen in de stad, wandelpaden in de Alblasserwaard etc etc etc.

De uitkomst van een MKBA is vooral een verhaal: als we dit vinden, als we dat vinden, als, als, als, als dan volgt volgens deze en deze en deze berekening een rijtje kosten én een rijtje baten. De som van die rijtjes doet er niet zo veel toe. Het wordt dus spannend om eerlijke, wijze en ook slimme aannames te doen (gelukkig zijn de meeste Haagse ambtenaren PVV haters). En dat is nog helemaal niet zo simpel. Een poos geleden was ik zijdelings betrokken bij een MKBA studie die een zeer ‘ongewenst’ resultaat gaf, precies waar men NIET op zat te wachten.  Een uitkomst die ik de PVV van harte toe wens.

De vraag van de PVV is zowel duivels als slim.  Slim omdat we gedurende het komend jaar verzekerd zijn van maandelijkse krantenkoppen die impliceren dat allochtonen vooral geld kosten. Duivels omdat het een ultieme manier is om de maatschappelijke opinie in de tijd van een economische crisis te bespelen en vooral bang te maken.  En angst is de ziel van PVV en haar aanhangers.

Morgen een post over het principiële punt van de MKBA: Mag je überhaupt de werkelijkheid weergeven in een economisch model en op basis van dat model besluiten nemen over de werkelijkheid?

Vorig jaar hield ik me bezig hield met de ammoniak uitstoot in Nederland in 2020, zie hier (ik had nog eens beloofd dit te publiceren op mijn blog).

Vanmorgen las ik in het ND opeens een stukje over mijn huidige project bij de VWA. Ik werk op dit moment aan de opleidingsvisie van de nieuwe VWA en dan is het leuk dit stuk te lezen: Allerlei competenties die we centraal stellen in de opleiding zie je in de praktijk toegepast worden.