Postgereformeerd

Deze blog past in een serie posts rondom geloven, weten en twijfel. Zie hier voor overzicht. Voor overzicht van alle blogs die hier aandacht aangaven kun je hier beginnen.  De discussie begon met Boele ’s boek “Van de Kaart” waarin hij verslag doet zijn geloofscrisis. Op indringende wijze doet hij verslag van de onmogelijkheid om te blijven geloven in een aantal van zijn geloofszekerheden. Door de crisis heen doet Boele de (her) ontdekking van Jezus en Gods Koninkrijk.

In deze post wil ik aan de slag met de “kathedraal van het zeker weten” zoals eerder gezegd weet ik nog niet waar ik uit ga komen. Ook voor mij is deze serie posts een verrassing.

In zijn boek neemt Boele (als ik hem goed begrijp) de kathedraal onder andere als beeld van de objectieve claims waarmee menigeen zijn/haar geloof onderbouwt: Mensen willen met de bijbel in de hand de gedachten van God begrijpen en daar vanuit dan ook leven. Wat Boele betreft is dit niet nodig én niet mogelijk.

Wetenschappers bouwen ook graag kathedralen, we noemen het dan wetenschappelijke modellen maar uiteindelijk zijn het onze professionele heiligdommen die bekroond worden in mooie wetenschappelijke artikelen met hoge impactfactoren. En in die heiligdommen wonen en werken we dan, we bouwen hele onderzoeksgroepen op om de kathedraal nog mooier en grootser te maken. Totdat een slimme promovendus of postdoc een ontdekking doe die het hele model in elkaar doet storten. Het leven van de ongelukkige kan even een hel zijn maar als de groep lef(dat hoeft niet zo te zijn) heeft dan sloopt men de kathedraal en bouwt men een nieuwe en betere. Sinds ‘Babel’ zijn mensen nu eenmaal onverbeterlijke dromers en modellenbouwers.En zo bouwt de mens sinds mensenheugenis en zal zij dat ook zo blijven doen. Vandaar ook dat het gevaarlijk is om je geloof met wetenschap te onderbouwen. Wetenschap bouwt alleen maar kaartenhuizen. Zoals ik al aangaf in een eerdere post.

Boele’s kathedraal bleek ook een kaartenhuis en stortte uiteindelijk in. Hij deed net als die arme AIO een ontdekking die niet past in het model. Voor zowel de AIO als Boele liepen theorie en praktijk te ver bij elkaar vandaan, de kloof werd te groot.  En dus moet het model op de schop. De wetenschapsfilosofie heeft veel aandacht besteed aan dit soort processen met Kuhn als meest bekende voorbeeld.

Ik zie ook niet hoe dat anders kan. Het is wat mij betreft onmogelijk om epistomologische zekerheid uit de bijbel te halen, of het nu van de orthodoxe of de meer liberale soort is. Beiden zijn onmogelijk. We doen dan iets met de bijbel wat het boek, mijns inziens, niet toe staat. Zowel de Jesus Seminar als de orthodoxie die de goddelijke letter exact wil volgen staan op hetzelfde wiebelige fundament gebouwd met kaarten. Beiden nemen uiteindelijk het menselijke denken als uitgangspunt. Beiden zijn kinderen van de verlichting, uiteindelijk beperken beiden zich tot het menselijke denkraam. De orthodoxie mag dan beweren van niet maar ik ben bang dat ze met open ogen in dezelfde menselijke val is getrapt. Ze leven beiden een platte wereld waar alles wat “over boven gezegd wordt van beneden komt“. Een wereld waarin geen plaats is voor god maar slechts voor menselijke afgoden.

Met deze gedachtelijn trek ik de kathedraal als metafoor misschien in een iets andere richting dan Boele tot nu toe deed. Ik maak haar tot een idool, een afgod van het menselijke denken. Afgodendienst zit ons kennelijk in het bloed. God zei tegen Mozes dat zijn volk Israël met Hem onderweg moeten gaan, maar binnen de kortste keren stond het volk te dansen om een gouden kalf. Of om het in nieuw testamentische termen te formuleren: Christus nodigde ons het Koninkrijk te bouwen maar uiteindelijk stonden we te praisen in de kathedraal.

Ook ik heb het dus nogal gehad met deze kathedraal maar kan ik haar überhaupt verlaten? Kan ik (al dan niet profetisch) uitspreken dat ze ingestort is? Kan ik zeven maal om haar heen lopen en dan juichen om haar einde? Of ben ik zelf een steen van de kathedraal? Een levende steen in een dode kathedraal? Of een dode in een dode?  Hoe kan ik vanuit de kathedraal komen in het Koninkrijk? Hoe wordt ik vrijgemaakt?

Mijn relatie met Carl Raschke is een beetje vreemd, we verschillen een volle generatie, leven aan verschillende kanten van de oceaan en hij heeft echt verstand van filosofie en ikke niet. En toch is het altijd goed als we elkaar ontmoeten. We hebben plezier, steken door naar het persoonlijke en leren van elkaar (ik meer van hem dan hij van mij) over filosofie, gerechtigheid en kunst.

Hier weer zo’n leermoment(voor mij):

Deconstruction and the Force of Language

Ever since I finished with my graduate seminar on Derrida this past spring I’ve been looking quite differently at what was always at stake in “post-structuralism” – what years ago we called postmodernism in philosophy before the latter word took hold.  The term “postmodernism” gained currency after Lyotard publishedThe Postmodern Condition: A Report on Knowledge in the mid-1980s.. In this particular seminar I had some of the best and the brightest, and a few of them in their innocent enthusiasm for exploring the giddy vastness of “Derrida-world” called my attention to some important misuses of the evolving Derridean canon that became necessary in their own right to deconstruct.

What my students showed me toward the end of the term is that we have misappropriated the fashion of “deconstructively” reading texts as some new kind of critical theory, which we regularly, and sometimes ruthlessly, apply to structures of meaning and authority as well as forms  of organization.  That would of course include the church, and the ongoing effort to “deconstruct” Christianity, or “churchianity”, is one of the things I have in mind.

Lees hier verder.

maar die mensen, h’m dan is ” In alle redelijkheid” nog een stapje te ver.

Dit was het eerste verhaal, waarschijnlijk voor een deel van de lezers oude koek, het tweede verhaal (wat ik zelf veel leuker en spannender vind) volgt binnenkort, ook zal ik dan een pdf-je leveren met alle tekst netjes achterelkaar. Maar nu is het eerst tijd voor wat bespiegelingen naar aanleiding van de conferentie op Schloss Mittersil een aantal weken geleden.

10/9: Ik heb toch besloten om de Mittersil zaken even te laten wachten..

Zondag morgen stonden we een beetje onwennig bij de ferry in Europoort, na zo’n 100 mailtjes en 10 gesprekken met universiteiten is het dan zo ver: De serie seminars met Jamie gaat echt van start. Woensdag namen we afscheid dat een beetje sterven was: We hadden een goede tijd samen gehad.

Zondag zijn we met Jamie, Dee en de kids via het Groene Hart (de Alblas, Kinderdijk, de Vlist en Gouda) naar Den Haag geweest, Ze logeerden namelijk bij Andrew en Belinda Perriman.

Daarna volgde en snelle opeenvolging van gesprekken, blikjes bier, seminars, interviews, vertragingen bij de NS, te laat slapen en een enorme dosis humor.

Ik heb genoten van de gesprekken tussen Andrew en Jamie als ze het niet met elkaar eens waren, leerzaam om te zien hoe ze elkaar proberen te begrijpen. Ik heb ook het genoegen gehad om zo’n 8 uur met Jamie in de auto te zitten en op hoge snelheid allerlei emerging, missional en charismatisch/gereformeerde onderwerpen de revu te laten passeren.

Gelukkig vonden anderen het ook geslaagd, laaiend waren velen, da’s mooi maar volgende keer, in 2009 wil ik graag weer zo iets uithalen, dus verbeteringen zijn altijd welkom.

Als afsluiter hier nog twee stukken uit het Nederlands Dagblad en uit het Friesch Dagblad. en meer inhoudelijke terugblik komt later.

Ik wens mijn broeders Sjaloom en stap uit, met de straatkrant onder mijn arm wandel ik verder door dit Babylon, luisterend, biddend, actief. In de verte hoor ik de Sjofar! De klaroenstoot voor missio Dei klinkt! We gaan dit Babylon overwinnen voor Jesus! Ik laat de straatkrant vallen en ren, wring me tussen mensen door, gebruik mijn ellebogen om vooruit te komen, meedogenloos.

Hijgend sta ik stil voor de christelijke boekhandel. Planken vol geestelijk voedsel voor de hongere ziel. Ik hijg langs lange rijen boeken, struikel en val. Er staan zoveel boeken met een christelijke sausje voor mijn verdorven ego, er staat zo veel simpele psychologie en er staan zoveel grote woorden. De ene plank verkettert de andere. Ik zoek tevergeefs naar een boek dat gaat over mijn straatkrant. Nee, ook tussen deze rijen ben ik een vreemdeling, ik besluit om me te beperken tot een stapeltje van 66 boeken en mijn straatkrant.

Mijn straatkrant….het schaamrood vliegt me naar de kaken, ik ben h’m kwijt. In mijn hijgerige ren naar het christelijke ben ik de straatkrant kwijt geraakt: Ik wilde de wereld winnen door naar de kerk te gaan, nu heb ik geen van beide meer…

Ik ben de drager van een vreemd verhaal, ik heb met in de toon van de vertelling vergist, dat spijt me. Ik pak mijn 66 boeken, koop opnieuw een straatkrant en ga opnieuw opweg.

De afgelopen maanden heb ik een nieuwe houding gekregen ten opzicht van de meer liberale/vrijzinnige gelovigen. Als eerste merkte ik dat er vanuit orthodoxe hoek nogal snel respectloos gesproken wordt over de vrijzinnigen, zoiets valt op als je er een paar leert kennen of even in de meer vrijzinnige theologie duikt. (Pijnlijk natuurlijk dat het 34 jaar duurde voordat ik serieus een vrijzinnig gelovige/christen tegen kwam, dat zegt nogal wat over mij). Verder blijkt Boele een echte bruggenbouwer voor mij te zijn.

Ook is me opgevallen dat zowel vrijzinnigheid als orthodoxie snel, op z’n minst de indruk wekken, zich over gegeven te hebben aan de modernistische filosofische uitgangspunten (Zie bijv. Allister McGrath’s boeken die hierover rake klappen uit deelt).

Klaas Hendrikse heb ik nu ook gelezen, met een forse regelmaat deel ik zijn mening niet en tegelijk zegt hij met regelmaat ook hele aardige dingen. Maar de felheid waarmee op dit boek gereageerd wordt die is opzich voer een een religie socioloog, verbazend! Wie weet blog ik daar nog eens over.

Gister heeft Op Goed Gerucht een studiedag over de woede van God georganiseerd. Lees hier het bericht op News4All en hier de post van Boele met hier het verhaal dat Pieter J. Huiser hield.