Postgereformeerd

Een twitter search op #SGP is leerzaam. Eindelijk weer eens een leuk en daarom chaotisch debat.

Dat deze uitspraak van de Hoge raad niks oplost spreekt bijna voorzich, wat moet je hier nu praktisch mee? Na een vrij positieve blik in mijn vorige post over de uitspraak nu eens een andere blik.  Het gesprek gaat zo snel dat deze post nu al eruit gooi (ipv morgen).

Wat ik bijzonder vindt is dat een rechter gedwongen werd te kiezen en uiteindelijk gekozen heeft tussen twee goden.  Zowel de principes der libertijnen als de principes der bevindelijken zijn volgens mij religieus: De mening/geloof of God er al dan niet is  en de interpretatie daarvan in dagelijks leven zijn in beide gevallen van theologische orde en met maatschappelijke consequenties. We hebben hier twee goden in één maatschappij die elkaar uitsluiten. (Voeg Allah en z’n profeet toe en we hebben zowaar een theologisch trio een soort drieëenheid dus.)

En nu heeft een rechter gesproken op basis van een wet die voortkomt uit  de jaren zestig. De rechter heeft geïnterpreteerd en in de uitspraak wint de libertijnse god.  Niet verwonderlijk overigens, de het humanistisch denken is gewoon weg dé dominante factor in onze samenleving. De theocratie van het humanisme wint van de theocratie der bevindelijken. De huidige uitspraak lijkt mij de logische gezien de ideologie/theologie achter het VN verdrag.

Nu stel ik als eerste voor dat we richting de rechter zwijgen. In een rechtsstaat heeft de rechter het laatste woord!

Democratie is, wat mij betreft het debat over “het goede leven” (Erik Borgman) in een gestructureeerde vorm.  Wat er nu is gebeurd is wel spijtig en slecht voor dit debat, het wordt namelijk doodgeslagen omdat één stem niet meer gehoord mag worden.  Een stem die  weinig meer dan “vreemd, ouderwets en ongepast” gevonden werd, niet schadelijk voor het debat an sich. In tegendeel bijna, rare eenden in de bijt helpen altijd om een goed gesprek op poten te zetten, dit wordt vandaag maar weer eens bewezen.

Ik wil ook ff duiden dat ook de christenen in het algemeen toch een vorm van  “koekje van eigen deeg” gepresenteerd krijgen:  Toen de protestanten de baas waren in ons goede vaderland was de katholiek en de atheïst ook nogal eens minder gewaardeerd. Ik ben bang dat menig protestant zich gedroeg als een PVVer (helaas doen sommigen dat nog steeds…). En de SGP zelfs heeft de theocratie in haar beginselen staan.

En nu? Hoe krijgen we dat debat weer in mooi chaotisch vaarwater waar alle goden of ze nu van atheïstische, christelijke of islamitische afkomst zijn,  gepassioneerd hun verhaal kunnen doen via hun volgelingen. Dat is de spannende vraag.  De SGP kan nu reageren maar de regering ook. De regering kan dwang gaan uitoefenen op de SGP, dat lijkt me een heel dom idee en zou ook nog wel eens tot spannende rechtszaken kunnen leiden waar niemand op zit te wachten. We kunnen ook eens een goed debat aan gaan met elkaar over democratie. Hoe regelen we dat nu er meerdere goden, volgelingen en grote verhalen in onze polder wonen. Hoe regelen we dat debat zonder dat één god de baas kan spelen.

De Hoge Raad heeft het Hoge Woord gesproken:  De SGP volgt niet de regels van de democratische rechtstaat.

Zie hier en hier de uitspraak en hier de samenvatting. De positie van vrouwen en mannen is al sinds Jezus van zijn opstandig door vrouwen liet getuigen een heet hangijzer in de christelijke gemeenschap. Naar mijn onbescheiden mening geheel ten onrechte. Ik kan het boek weinig anders lezen (maar ja ik ben ook context bepaald) dan dat er geen discussie is over de positie van mannen en vrouwen. Ik zie geen enkele reden in het bijbelse verhaal om complementair te denken (man en vrouw zijn verschillend en ze vullen elkaar aan en de man is uiteindelijk de eindverantwoordelijke c.q de beslisser cq. de baas).

Maar nu weer terug naar de democratische rechtstaat en de woorden van het hoogste Nederlandse rechtscollege:

“De Hoge Raad heeft beslist dat het VN-Vrouwenverdrag ‘rechtstreekse werking’ heeft. Dat betekent dat burgers, dus ook de eisende partijen, zich op de regels van dat verdrag kunnen beroepen. Dat verdrag verplicht de Staat er effectief voor te zorgen dat vrouwen volwaardig aan politieke partijen kunnen deelnemen. De Staat moet er dan ook voor zorgen dat vrouwen zich via de politieke partijen kandidaat kunnen stellen op kieslijsten. De Staat heeft daarbij in beginsel geen ruimte voor een eigen belangenafweging.

Dit wordt niet anders doordat de SGP haar standpunt baseert op haar godsdienstige overtuiging. Het grondrecht van vrijheid van godsdienst geeft haar weliswaar het recht haar standpunt uit te dragen. Maar in een democratische rechtsstaat mag aan politieke beginselen en programma’s slechts praktische uitvoering worden gegeven binnen de grenzen die wetten en verdragen daaraan stellen, ook als die beginselen godsdienstig of levensbeschouwelijk van aard zijn. Het actief en het passief kiesrecht zijn essentieel voor het democratische gehalte van de vertegenwoordigende organen. Daarom is het onaanvaardbaar dat een politieke groepering bij het samenstellen van kandidatenlijsten in strijd handelt met het grondrecht dat de kiesrechten van alle burgers waarborgt. Dat geldt ook als dit berust op een godsdienstige of levensbeschouwelijke overtuiging. Een democratische rechtsorde eist tolerantie ten opzichte van religieuze overtuigingen, maar dat belet niet dat de rechter uitspreekt dat de wijze waarop de SGP bij de kandidaatstelling haar opvattingen in praktijk brengt, niet aanvaardbaar is.

Als ik deze tekst goed begrepen heb staat hier: “Als je het democratische spel mee wilt spelen dan moet je ook volgens de spelregels spelen: Iedereen doet mee.” Uiteindelijk ben ik wel blij met deze uitspraak, denk ik.  Alhoewel er ook een heleboel wringt. Midden in een gefragmenteerde samenleving waar allerlei mensen iets roepen: “Met een hoofddoekje doe je niet mee”, “Omdat je homo bent doe je niet mee” mag je ook niet roepen “Omdat je vrouw bent doe je niet mee”.  Er wordt een keiharde streep gezet onder de deelname aan het democratisch proces, iedereen moet mee kunnen doen. Je mag best vinden dat vrouwen niet mee mogen doen, niemand gaat je verbieden om dat (uit) te (s)preken of op te schrijven. Als dat je godsdienstige overtuiging prima maar je zet jezelf buiten spel in het democratische proces.  (Wilders kan het formeel gezien nu niet verbieden dat een vrouw met hoofddoek op de lijst kan komen en in dit geval voor de CU oplossing richting homo’s moeten kiezen.)

De SGP voorlichter(die meestal fantastisch is)  nam alvast een voorschot op de bijkans obligate reactie van de christelijke subcultuur “O kijk nu eens, we zijn zielig, ze pesten ons.”  Hij deed dat via twitter “Dit is dus wat fatsoenlijke klassiek gelovige christenen in NL te verwachten hebben van de ‘toleranten’: rechtsvervolging en veroordeling.”

In een volgende post wil ik eens piekeren over de discussie die hierachter zit  (1) geloven in de samenleving en achter de voordeur en (2) democratie en theocratie. Maar ik ben ook wel nieuwsgierig naar jullie eerste reactie!

Recent ben ik gevraagd om mijn droom voor de kerk voor 2020 en verder op te schrijven. Na wat worstelen was dit het resultaat:

“My name is God and King, I am most in majesty, in whom no beginning may be and no end” zo opent God de musical Godspell (Schwartz&Tebelak, 1970). De mensheid antwoordt in de proloog met een menselijke kakofonie van Plato tot Nietsche. Dan blaast Johannes de Doper de snerpende Sjofar en het koor reageert met Prepare ye the way of the Lord.

Deze eerste minuten van Godspell schetsen een beeld voor mijn droom van de kerk: De gemeenschap van alle tijden en plaatsen die verlangt naar en leeft voor de Koning en Zijn heerschappij op aarde.  Mijn droom is een kerk die zich afkeert van, wat ik wil duiden als, haar obsessie voor haar zelfbehoud (individueel, institutioneel of subcultureel). Ik kan die obsessie niet (meer) rijmen met het bijbelse verhaal, zij staat wat mij betreft ook terecht onder kritiek van een aantal postmoderne filosofen. Tenslotte beschouw ik de obsessie als ongeloofwaardig nu de kerk geen rol meer speelt in de Nederlandse cultuur anders dan als mikpunt van spot danwel doekje voor het bloeden.

Met de komst van de 21^ste eeuw is religie weer terug in het postchristelijke publieke domein dankzij een dubbele transformatie: Na de secularisatie kwam de hertovering. De christelijke subcultuur begint nu de eerste effecten te voelen van deze dubbele transformatie en worstelt er mee. De subcultuur is grofweg ontstaan als reactie op de secularisatie en heeft de tweede transformatie (nog) niet meegemaakt.  Ik pleit er niet voor dat de christelijke subcultuur nu versneld de tweede transformatie doormaakt, dan zou zij wederom kritiekloos en reactief zijn. De subcultuur zou dan na een nauwelijks kritische doordenking van de moderniteit naadloos overgaan naar de postmoderniteit (hypermoderniteit). Ik ben bang dat dit toch zal gebeuren tenzij de kerk zich afkeert het eerder genoemde egocentrisme en dat daardoor in 2020 de rol van de kerk nog verder gemarginaliseerd zal zijn.

Ik geloof dat de kerk voor de uitdaging van een dubbele en gelijktijdige reformatie staat: Van zichzelf en haar context. Semper reformanda of om in postmoderne termen te spreken: Een dubbele deconstructie, van zichzelf en haar omgeving, met het oog op de Koning en Zijn Koninkrijk. Het zal een ongelofelijk rommelig proces zijn dat ook nog eens samenvalt met het verder ineenstorten van vele iconen van de christelijke subcultuur.

Op weg gaan zonder zekerheid maar slechts in de hoop op aankomst is een cruciaal element van zowel het christelijk geloof als deconstructie. Om nu op weg te gaan zal de dubbele deconstructie zich tevreden moeten stellen met een plek in de marge van de Nederlandse maatschappij en de christelijke subcultuur. In die marge zijn de spannende experimenten mogelijk. Aan deze experimenten zou ik drie voorwaarden willen stellen. Als eerste duurzaamheid, een project zal eenvoudig voor langere tijd (10 jaar) vrijwel zelfstandig moeten kunnen draaien. Het is namelijk te verwachten dan in de toekomst de huidige support structuren zwakker zullen worden, vooral voor experimenten die verder af staan van de christelijke subcultuur. Ten tweede zal in het hart van een experiment gevormd moeten worden door de ontmoeting tussen context en kerk waarbij beide ter discussie mogen staan. Ten derde moet er een relatie zijn tussen het experiment de kerk die beiden voedt en aanspreekbaar houdt op het verhaal van Jezus en het Koninkrijk.

Prepare ye the way of the Lord was een droom die pas honderden jaren later in vervulling zou gaan. Voor het komend decennium droom ik van experimenten waardoor in het decennia daarna vanuit de randen van de Lage Landen iets zichtbaar wordt van het rijk van Hem wiens name is God and King.

Eigenlijk zijn alle emergers een stelletje zielige katten, die om de hete brij van Jezus en het Koninkrijk heen draaien. Rondom ons lopen talloze honden in de kerk. Zij blaffen luid en duidelijk over Jezus en van Gods Koninkrijk en doen de grote daden waardoor het Koninkrijk komt. Boeken, preken, weblogs en tweets vertellen dat iedere zondag de Geest aanwezig was en dat wonderen toonden dat het Koninkrijk er is. Klip en klaar kunnen we lezen en horen hoe het zit met het Koninkrijk.

Emergers kunnen daar niet tegen op, ze ploeteren meer dan ze pionieren. In het gunstigste geval lukt het ons om een verhaaltje te vertellen over het Koninkrijk maar meestal krabben en blazen we als iemand ons te dicht op de huid zit. Het enige wat we doen is mauwend om de hete pap van Jezus en het Koninkrijk heen lopen zonder nu eens de pap te eten. Het bewijs van de pap zit toch in het eten? Ze mauwen alleen maar over de ontdekking van de pap en piepen dat de pap eindeloos belangrijk is. We moeten het nu maar eens eindelijk toe geven: We hebben geen idee waar we het over hebben met al ons geschrijf en gepraat over het Koninkrijk. Zelfs die dingetjes die we doen stellen weinig voor: Die paar kilo fairtrade chocolade die we oppeuzelen of die paar liter biologische melk die we drinken? Die verdwaalde oudere die we helpen via st. Present of het plantsoentje via Serve the City? Dat stelletje minuscule gemeenschapjes die maar niet willen groeien? Kom op, vergeleken met de blaffende broeders zijn we een stelletje te luid mauwende katten.

Hoe komt dat nu dat emergers zo veel grote woorden gebruiken zonder heldere antwoorden te geven? Ik geloof niet dat het een nieuwe vorm van geestelijke lafbekkerij is. De oorzaak ligt een stuk dieper: Als eerste heeft vrijwel iedere emerger ervaren dat heldere antwoorden vrijwel altijd leiden tot harde oordelen. De geloofwaardigheid van veel heldere antwoorden is verdwenen omdat de antwoorden te vaak genadeloos misbruikt zijn. Ten tweede hebben we gemerkt dat er toch vele heldere antwoorden zijn te vinden over Jezus en het Koninkrijk.  Het is een simpel ervaringsfeit dat er vele heldere antwoorden zijn op die éne vraag “wie is Jezus” en “wat is het Koninkrijk”. De vele heldere antwoorden blijken vervolgens voort te komen uit de verschillende manieren waarop mensen het Verhaal van Jezus en het Koninkrijk betekenis geven. Het is dus niet zo eenvoudig om een eenduidig antwoord te geven op de vraag “wie is Jezus” en “wat is het Koninkrijk”.

Ik heb nog een derde reden om niet meteen met een eenduidig antwoord klaar te staan. Met het oude sola scriptura in de ene hand en in de andere een snel wisselende globale netwerk samenleving die continue nieuwe betekenissen genereert kan ik het Verhaal niet anders lezen als een echt verhaal. Een verhaal dat steeds weer opnieuw gelezen moet worden door mens en Geest in een onbegrijpelijke samenwerking. Een verhaal dat ik zonder schaamte kan benaderen en dat me steeds weer uitdaagt en beschuldigd. Het evangelie stuwt mij steeds weer tot betekenis die mij in beweging zet, een betekenis die dwingt tot bewogenheid. Er zit een bizarre gelukzalige dwang in het evangelie waar ik er steeds weer naar verlang en waarvoor ik steeds weer aarzel en terugdeins. Uiteindelijk zijn God en zijn Koninkrijk echt te heet om met mensenhanden aan te pakken en toch kunnen we het: Jezus deed het. Hij gaf zo letterlijk het Koninkrijk handen en voeten. Wat die honden betreft: Geef mijn portie maar aan fikkie. Ik wil proeven van de hete brij van het Koninkrijk en bij iedere hap zal ik mijn mond branden omdat de brij van het Koninkrijk echt te heet is.

“Ik durf op het platteland niet hand in hand met mijn vriend te lopen”  vertelde vorige week een bekende van me. “Ook hier op de Lijnbaan (binnenstad Rotterdam) durf ik het niet meer.  Ik ben er boos om én eigenlijk schaam ik me ervoor dat ik het niet durf” Het gesprek ging voort over Marokkanen en christenen.  Z’n ouders hadden hem “Je bent door satan bezeten” toegeroepen en na een spuug en scheldpartij durft hij geen Marokkaan meer in de ogen te kijken. Vanmiddag zat ik even te googelen  over homo emancipatie, ik moet bekennen dat ik nog niet onder de indruk ben. Ik kom minister Plasterk erg vaak tegen, ook veel gedoe over christenen,  moslims en jongeren. Recent onderzoek van SCP vertelt mij een gemengd beeld. Ik lees de rapporten met in het achterhoofd: “Not in my backyard”: Op papier of van een afstandje zijn we tolerant. Maar zodra we in-real-life een ander ontmoeten die we niet begrijpen of die ons herinnert aan onze eigen angsten en demonen dan komt letterlijk het duveltje uit ons doosje.

Een collega van mij heeft, als atheïst, een paar jaar op Tholen gewoond. Een moeilijke omgeving voor hun gezin, de kids werden structureel gepest omdat ze “ongelovig” zijn. Toen hij een paar jaar later z’n nieuwe vriendin aan z’n zoontje voorstelde was de eerste vraag die de 10 jarige aan z’n aanstaande stiefmoeder stelde: “Ben jij een christen?” Pas toen ze zei “Nee, hoor. Ik geloof niet in God” mocht ze zijn stiefmoeder worden.

Twee verhalen in één week waarvan de tranen me in de ogen schoten. Woede, schaamte en verdriet strijden om de voorrang terwijl ik een goed glas whisky drink of een broodje weghap in de kantine. De gesprekken gingen voort, Jezus kwam ter sprake én dat ik Zijn leven onder andere zie als een uitnodiging tot overgave aan ieder ander.  Zoals gebruikelijk lopen de gesprekken daarna een andere kant op. Ooit keren ze wel weer terug tot die vreemde timmerman uit Nazareth.

Gister vertelde ik beide verhalen aan Diana, ze zei: “Het Koninkrijk is daar waar je zonder schaamte kunt laten zien wie je bent.” En daarmee zei ze zo ongeveer alles wat er valt te zeggen.

Miroslav Volf is onbetwist mijn favoriete hedendaagse theoloog. Het denken van menige theoloog/filosoof heeft me geraakt en gegrepen maar de enige die me aan het huilen krijgt is Miroslav. Vanaf Paulus via Augustinus, Luther en Hoekendijk tot aan Wright ben ik vaak geraakt. Slechts Johannes en Miroslav raken me dieper existentiëler.  Het evangelie van de geliefde discipel én exclusion and embrace raakten me als mokerslagen die liefdevol mijn ziel genezen.

Vandaag kreeg ik Onbelast van Miroslav in de bus als recensie exemplaar.  Het is een boek over geven en vergeven in een genadeloze cultuur. Miroslav schetst een vrijgevige God van een vrijgevig Koninkrijk.  Ik kan slechts zeggen: Kopen, lezen en huilen.

Sorry dat het al een aantal weken rustig is, doodstil zeg maar, op mijn blog. dat heeft niets te maken met gebrek aan inspiratie maar vooral met een vakantie, drukte op werk én het gezin van Loo dat de één na de ander geveld wordt door griep. En O ja, er was nog ene Shane Claiborne die langs kwam, een netwerk happening in R’dam, een kunst project plus wat artmeeetings, buurtpreventie team avonden, buurtbemiddeling en bij vrienden op bezoek. Zo stil is het dus niet in het Koninkrijk

Een poosje geleden vroeg iemand me hoe ik mijn Koninkrijk aan het bouwen was. Ik keek h’m glazig aan. Mijn Koninkrijk? Ik weet van God, Jezus en Gods Koninkrijk maar van mijn eigen koninkrijk had ik nog nooit gehoord. Het bleek te gaan over ons gezin. In zijn gedachtengang is het vooral het gezin met mij als man en hoofd daarvan: Zoals God zijn Koninkrijk bouwt wil God ook dat ik mijn koninkrijk bouw. (De rest van het gesprek zal ik jullie besparen, het was niet echt grappig)

Ook niet al te lang geleden hoorde ik een preek over het Koninkrijk, de voorganger sprak mooie woorden dat het Koninkrijk komt door dingen te doen! Om vervolgens dit uit te werken in het geven van de tienden aan de gemeente.

Deze zomer zat ik in een dienst van een recent gestichte gemeente in Amsterdam. Leuke mensen, goede sfeer en een preek met een mijns inziens  vrij zwakke hermeneutiek maar ach, de prediker stond zich er een beetje op voor dat ie geen theologische opleiding had. Het ging ook over het Koninkrijk maar er was totaal géén relatie tussen de mensen binnen in de dienst en de mensen buiten op de grachten.

In navolging van velen heeft Daniël recent het koninkrijk ontdekt, Boele is er ook helemaal wild van en zelfs Martijn en ik besteden er een heel hoofdstuk aan. Toch blijft het Koninkrijk een glibberig containerbegrip waarmee je naar hartelust kun jongeleren. Iedereen maakt er z’n eigen verhaaltje van.

Het Koninkrijk van God ontglipt ons steeds weer, denk je “iets”ervan te begrijpen dan geeft de bijbel opeens weer een nieuwe draai aan het Koninkrijk en moeten we weer opzoek. Stiekem vind ik dat wel leuke en spannende ervan. Daarom wil ik een serie posts schrijven over het Koninkrijk, niet zozeer een theologische serie maar een poging om een aantal keren “iets” van het Koninkrijk te herkennen in ons dagelijkse Nederlandse leven.

Ik ga er even vanuit dat God en het Koninkrijk onlosmakelijk bij elkaar horen en dat de bijbel als eerste het verhaal van Gods Koninkrijk is. Een verhaal waarin God de wereld op z’n kop zet, met als centrale figuur Jezus, om zo het Koninkrijk te laten komen. Daarom gebruik ik de nogal pretentieuze term “Revolutie van het Koninkrijk” en wil proberen in iedere post iets van die omkering/bekering/metanoia/revolutie te laten zien.

Op dit moment heb ik niets meer dan een stapeltje titels van blogposts met wat gedachten erbij, we zullen zien waar we de komende periode uitkomen.

- De hete brij van het Koninkrijk

- Het Koninkrijk als nieuwe vlag op de modderschuit

- De grote mannen en vrouwen van het Koninkrijk

- Kerkje spelen in het Koninkrijk

- Koninkrijk als einde van de christelijke organisaties

- De onvoltooide revolutie van het Koninkrijk

- Het lijk in de kast van het Koninkrijk

- Plan A was het Koninkrijk, de kerk plan B

- Gemeentestichting als hindernis voor het Koninkrijk

- Hoe mijn oma haar hart verloor aan het Koninkrijk

- Hoe het Koninkrijk de babyboomers bekeert

- Het Koninkrijk als passie van de 20ers

- Het Koninkrijk maakt alles alleen maar lastiger

- Het Koninkrijk als never ending story

- Het Koninkrijk smaakt naar chocolade

Vandaag zou ik naar Sam gaan, helaas is ons gehele gezin minus mij ziek en mag ik thuis oppassen, met emmers sjouwen en wasmachines draaien.

Maar Pauls blog deed mij twee dingen herinneren. Enerzijds mijn eigen schaamte en anderzijds een post van Samuel. Over de schaamte later nu eerst Sam:

The current situation in Gaza and the continuous emails I receive from my Christian brothers and sisters to pray for Israel make my heart ache indeed! Unfortunately during the history, Christians from mighty nations such as United States have more than often chosen the side of Israel i government without questioning its policies. I am not an anti-Israel or Pro-Palestine Christian. I despise any form of violence from any side, but one thing hurts me and that is how Zionist Christians blindly support the policies of State of Israel. As Christians we have to be peacemakers, sons & daughters of God and not conflict creators. We have to bring the sons of Israel and Ishmael together in peace and love, urged by Christ Himself.

Lees hier verder.