Postgereformeerd

Ergens in 2007 vond ik Boele’s blog via zijn adwords die ik vond op de Telegraaf site (als ambtenaar MOET je de telegraaf lezen, daarin kun je een fors deel van de werkpakket voorspellen). Net daarvoor had ik de Graham Wards’ Blackwell companion to Postmodern Theology gelezen met daarin een bijzonder aansprekend artikel over postliberale theologie en hoe in een postmoderne context zowel de orthodoxe als liberale theologie zichzelf moeten herontdekken en elkaar dan ook kunnen vinden. Niet lang daarna zat ik in Siddeburen koffie en bier te drinken om de avond af te sluiten met patat van de patatboer die iedere vrijdag in Siddeburen is. Sindsdien hebben we menig uur met elkaar gesproken via Skype, op een terrasje in Wageningen of ergens als er weer iets leuks te doen was.

Boele is de eerste christen en theoloog die niet zo in elkaar zit als alle anderen die ik ken. Want uiteindelijk is de emerging/missionaire/gemeentestichtende gemeenschap toch best wel orthodox en niet bijster ruimdenkend op de orthodox-liberale wiebelige schaal/hellendvlak/zeepbaan. En eigenlijk weet ik ook niet precies hoe ruimdenkend ik nu eigenlijk ben. Als ik Andries Knevel hoor spreken over de “redelijkheid van het christelijk geloof” en Klaas Hendrikse over Jezus hoor spreken dan waardeer ik beide broeders en voel me ook bij beiden een beetje ongemakkelijk.

Mede dankzij Boele is er een geheel nieuwe en gruwelijk spannende wereld open gegaan, een wereld waar ik als GKV jongentje alleen op straffe van het hellevuur mocht binnen gaan. En nu lees ik dan allerlei minder ‘orthodoxe’ theologen en filosofen die leerzaam en uitdagen zijn, waar ik het toch wel erg vaak mee eens ben en soms ook effe niet. Kennelijk wordt de soep toch niet zo heet gegeten als mij voorgehouden is, in tegendeel ik ontdek nieuwe wegen van de Geest: Zo sterk zelfs dat ik sommige porties oude soep niet meer te pruimen vind. En dat is toch ook wel weer een bijzondere ervaring.

Het machtige van “Van de Kaart” vond ik dat je als lezer je gaat afvragen op welke kaart je nu eigenlijk zit en zo nee wat dan? Vooral de Kathedraal van het zeker weten deed me denken aan mijn eigen fascinatie met de gereformeerde theologie. Eigenlijk is het moleculair biologische model (da’s mijn vak) net zo iets als de gereformeerde theologie: een mooie theoretische constructie, een model van het onbegrijpelijke. De theologie werkt net als de biologie met een set tools en construeert dan iets: een model. Da’s leuk, je kunt het verifieren en falsifieren en er heel lang met heel veel wijn en whisky over spreken totdat het uiteindelijk blijkt niet veel meer te zijn dan raaskallen. Maar het zijn modellen, vereenvoudigingen van ‘iets’  dat zo Anders is dat er geen woorden voor zijn. Als kind en tiener was ik me van dit alles niet echt bewust, ik geloofde en had geleerd dat je dat formuleerde in de helige drieenheid van ellende-verlossing-dankbaarheid. Ik leefde in de blije GKV subcultuur. Tijdens mijn studie kwamen er kleine scheurtjes in dit alles, maar net zoals ik leefde binnen in het biologische model ging ik ook leven in het theologische model naar gereformeerde snit. Ergens in mijn twintiger jaren ben ik deze kathedraal in gevlucht, de wereld uit en als een bange hond had ik me opgesloten in het gereformeerde theologie.

Daar in mijn kathedraal van het zeker weten heb ik een kleine tien jaar gewoond om er bijna te sterven. Ik weet eigenlijk niet goed hoe ik eruit gekomen ben. Ik denk via de crypte van de bijbelse theologie of zo, dat vreemde boek met die verhalen die mijn vertrouwen wel waard bleken te zijn. Dat boek verhaalde over een Mens, een volk en een wereld. Verhalen die me uiteindelijk zoveel meer grepen dan de theologische modellen. Boele is de voordeur uitgerend, uit een kathedraal die ik herken en die niet helemaal de mijne is. We hebben verschillende dingen achtergelaten en ook wel het een en ander op onze vlucht meegenomen.

Eigenlijk weet ik niet zeker of ik wel helemaal ontsnapt ben, ik blijf namelijk steeds nieuwe modelletjes verzinnen. Nieuwe constructies van het veilige; andere inhoud zelfde lafheid (of is dat te hard geformuleerd?) steeds weer probeer ik Jezus te vangen en Gods Koninkrijk in kaart te brengen. Het is bizar: Enerzijds is het leerzaam om dit te doen anderzijds is het een vorm van afgodendienst. Tijdens mijn goede momenten heb ik mijn bijbel bij de hand en leef op de open vlakte van het zoekend geloven waar gaandeweg bron naar bron beschikbaar blijkt, op mijn kwade momenten snuffel ik door mijn boekenkast op zoek naar zekerheid. Op mijn kwade momenten denk ik al aangekomen te zijn op mijn goede momenten zoek ik Jezus, Gods Koninkrijk en gerechtigheid.

Van de kaart smeekt om nog veel meer reactie, dat komt vanzelf op een later moment, we moeten ons pas echt zorgen maken als er geen reactie meer komt…. want dan is de zoektocht opgehouden zonder dat we aangekomen zijn.